ကိုယ္က်ိဳးမနည္းဘူးလား .....
ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ေအာင္ဆန္းဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
ဗုဒၶအလိုက်ဒါနျပဳနည္း....
၂။အလွဴခံပုဂၢိဳလ္္အားရိုရိုေသေသလွဴျခင္း၊
၃။အလွဴခံပုဂၢိဳလ္၏လိုအပ္မႈကိုလွဴျခင္း၊
၄။လွဴၿပီး၀တၳဳကို မႏွေမွ်ာျခင္း၊
၅။မိမိအလွဴေၾကာင့္အျခားသူတို႕အားမထိခိုက္ျခင္း။
“သဒၶါၾကည္ညိဳ၊ ရိုေသလွစြာ၊ အခါကိုသိ၊ မစြန္းၿငိပဲ၊ မထိမပ ဤငါး၀၊မွတ္သား သပၸဴရိသ ျမတ္ဒါန”
ဆရာေတာ္ အရွင္ဇ၀န
ကာလဒါန ( ၅ ) ပါး
၂။ ဂမိက ဒါန ... ခရီးသြားျဖစ္ေသာ ရဟန္းကိုလွဴျခင္း၊
၃။ ဂိလာန ဒါန ... နာဖ်ားေသာ ရဟန္းကိုလွဴျခင္း၊
၄။ ဒုဗၻိကၡဒါန ... ငတ္မြတ္ရွားပါးေသာ ကာလ၌ လွဴဒါန္းျခင္း၊
၅။ န၀သႆ န၀ဖလ ဒါန ... ေကာက္ဦး ၊ သစ္သီးဦးတို႕ကို လွဴဒါန္းျခင္း။
ဆရာႀကီးဦးသုခမွတ္စုမွ.... ။
ဒါန (၈) မ်ိဳး
(က) ကာလ= ေျပာသင့္ေသာအခါမွ ေျပာရ၏၊ အခ်ိန္မတန္လွ်င္ မေျပာဆိုရာ။
(ခ) သစၥာ= အမွန္ကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
(ဂ) သဏု= ႏူးညံ့ခ်ိဳသာစြာ ေျပာဆိုရာ၏၊ ခက္ထန္ရင့္သီးစြာ မေျပာဆိုရာ။
(ဃ) အတၱသံဟိတ= အက်ိဳးစီးပြားျဖစ္မည့္စကားကိုသာ ေျပာဆိုရာ၏။
(င) ေမတၱာစိတၱ= ေမတၱာေရွ႕ထား ေျပာဆိုရာ၏၊ ေဒါသေမာင္းတင္း၍ မေျပာဆိုရာ။
သရဏဂံုပ်က္သည္ဆိုရာ၀ယ္
အဂၤုတၱိဳရ္အ႒ကထာတြင္အပါယ္မလားေလာက္ေအာင္ ကုသိုလ္ အားႀကီးမားလွသျဖင့္ ေသာတာပန္ ႏွင့္တူ သည္ဟူ၍ပင္ ဖြင့္ဆိုထားေသာကုသိုလ္ ၆ မ်ိဳးရွိပါသည္။ ၄င္းတို႔မွာ_
သရဏဂံု ေလးမ်ိဳး
၄)ပါဏိပါတ သရဏဂံု= ယေန႔မွအစျပဳ၍ မိမိကိုယ္အား ရတနာသံုးပါးတို႕၌ရိုေသျမတ္ႏိုးစြာ အသက္စြန္႔၍ ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္လဲေလ်ာင္ျခင္း။
သရဏဂံုေဆာက္တည္ျခင္းအေၾကာင္း(၄)ပါး
၃)ေက်းဇူးရွင္အမွတ္ျဖင့္ရွိခိုးကိုးကြယ္ျခင္း၊(သရဏဂံုမေျမာက္)။
၄) ျမတ္ေသာအလွဴကို ခံေတာ္မူထိုက္ေသာအားျဖင့္ ရွိခိုးကိုးကြယ္ျခင္း၊( သရဏဂံုေျမာက္၏)။
(ဆရာၾကီးဦးသုခမွတ္စုစာအုပ္မွ...)
A good man should not remain naked as a mad man does .
သူေတာ္ေကာင္းသည္ မသူေတာ္ႏွင့္ၿပိဳင္၍ ေဒါသမျဖစ္ေကာင္း။
A gentleman should not show anger as a mad man does .
က်င္ၾကီးသည္ ေႏြးသည္ျဖစ္ေစ ၊ ေအးသည္ျဖစ္ေစ ရြံရွာဖြယ္သာတည္း။
Stool is loath some whether it is hot or cool .
(ပထမေရႊက်င္ဆရာေတာ္ၾကီး၏ ၾသ၀ါဒ)
ငါေတြ႕လို ျမင္လိုေသာ အရာ
သင္တို႔၏ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး၀ယ္ ထာ၀ရေအးၿငိမ္းလ်က္တည္ၾက႔ပါေစ။
၂) ရတနာသံုးပါးအား ........
အားကိုသေလာက္ အားကိုးရာလည္းေရာက္ၾကပါေစ။
၃) ကုသိုလ္ကမၼပထတရားမ်ား .......
ၾကိဳးစားသေလာက္အက်ိဳးမ်ားၾကပါေစ။
၄) မိမိတို႕ေစတနာအလိုက္ထိုက္သင့္ေသာ အက်ိဳးထူးတရားမ်ား မ်က္ေမွာက္ေခတ္၌ပင္ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းခံစားႏိုင္ ၾကပါေစ ။
(က) ဤသို႔ ကုသိုလ္ကမၼပထတရားမ်ား ၾကိဳးစားၿမဲၾကိဳစားေနၾကသလို ေလာကီ ေလာကုတၱရာႏွစ္ျဖာေသာ အက်ိဳးတရားလည္း တိုးပြားၿမဲတိုးပြားၾကပါေစ။
(ခ) ဤသို႔ေလာကီ ေလာကုတၱရာတရားမ်ား တိုးပြားၿမဲတိုးပြားေနၾကသလို ကုသိုလ္ကမၼပထတရားမ်ားကိုလည္း ၾကိဳးစားၿမဲၾကိဳးစားႏိုင္ၾကပါေစ။
(ဂ) ငါျဖည့္က်င့္ခဲ့ေသာ ပါရမီကုသိုုလ္ကံ၏ တန္ခိုးေတေဇာ္ေမတၱာေတာ္အာႏုေဘာ္ေၾကာင့္
အားလံုးခ်မ္းသာျခင္းအေပါင္းႏွင့္ျပည့္စံုၾကၿပီး ဆင္းရဲျခင္းအေပါင္းမွလြန္ေျမာက္ႏိုင္ၾကပါေစ။
(မဟာေဗာဓိၿမိဳင္ဆရာေတာ္ၾကီး၏ ဓမၼနီတိကထာမွ... )
ပညာရွိတုိ႔ စြန္႔ပယ္အပ္သူ (၁၁) ဦး
၂ ။ ေလာဘံ - အလုိၾကီးသူ ။
၃ ။ မဒံ - မာန္ယစ္လြန္းသူ ။
၄ ။ မာနံ - ေထာင္လြႊားသူ ။
၅ ။ တိႏၷံ - ပ်င္းရိသူ ။
၆ ။ ဣႆံ - ၿငဴစူေစာင္းေၿမာင္းသူ ။
၇ ။ ပမာဒံ - ကုသုိလ္ေကာင္းမႈ၌ ေမ႔ေလ်ာ႔သူ ။
၈ ။ ေသာဏၰံ - ေသအရက္ေသာက္ၾကဴးသူ ။
၉ ။ နိဒၵါလုကံ - အအိပ္ၾကဴးသူ ။
၁၀။ မကၡံ - ေက်းဇူးေခ်တက္သူ (ကန္းသူ) ။
၁၁။ မေစၧရဥၥ - ၀န္တုိသူ ။
ျမတ္ဗုဒၶ၏သာသနာကား ပင္လယ္ၾကီးႏွင့္တူ၏
သမုဒၵရာေရလႈိင္းေတြ ပုတ္ခတ္လိုက္တိုင္း ရတနာေတြဟာ သမုဒၵရာ၏ အနက္႐ႈိင္းဆံုးေနရာသို႕ ေရာက္ရသလို စိတ္ဓာတ္ရင့္က်က္ေသာ သူေတာ္ေကာင္း တုိ႔သည္လည္း ေလာကဓံတို႔ႏွင့္ၾကံဳရေလေလ သာသနာ၏
အနက္႐ႈိင္းဆံုးမဂ္ဥာဏ္ ဖိုလ္ဥာဏ္သို႔တုိင္ေအာင္ၾကိဳးကုတ္အားထုတ္ၾကေလ၏။
ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ သီတဂူဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး
ဆင္းရဲဒုကၡ မက်ေရာက္ႏူိင္ၿခင္းတရား
၂ ။ မာနကုိ စြန္႔ပယ္ၿခင္း ။
၃ ။ သံေယာဇဥ္ အားလုံးကုိ ေက်ာ္လြန္ၿခင္း ။
၄ ။ နာမ္ရုပ္၌ တြယ္တာကပ္ၿငိမွဳ မရွိၿခင္း ။
၅ ။ ေၾကာင္႔ၾကမွဳ မရွိၿခင္း ။
ဗုဒၶ၏ အဆုံးအမႏွင္႔အညီ ေနထုိင္ၿခင္း
၁ ။ မည္သူ႔အေပၚတြင္ မဆုိ အရင္းအဖ်ား မခြဲၿခားဘဲ စိတ္ေကာင္း ႏွလုံးေကာင္း ထားပါ။
၂ ။ ေကာင္းေသာ ဣဌာရုံႏွင္႔ ေတြ႔ေသာအခါ လြန္စြာ၀မ္းသာအားရ ေသာမနႆ ေလာဘ
မၿဖစ္ပါႏွင္႔။
၃ ။ မေကာင္းေသာ အနိဌာရုံႏွင္႔ ေတြ႔ေသာအခါ၌လည္း ၀မ္းနည္းပက္လက္ မႏွစ္သက္ေသာ
ေဒါမနႆ ေဒါသ မၿဖစ္ပါႏွင္႔။
၄ ။ မိမိပိုင္ မဟုတ္ေသာ ပစၥည္းဥစၥာမ်ားကုိ မတရား ပုိင္ဆုိင္လုိ႔သည္႔ မတရားရယူလုိသည္႔
ေလာဘ မထြက္ပါႏွင္႔။ ေရာင္႔ရဲပါ၊ တင္းတိမ္ပါ၊ ဆင္းရဲသည္ကုိ ဂုဏ္ယူပါ။ မတရား
ခ်မ္းသာတာကုိ ဂုဏ္မယူပါႏွင္႔။
၅ ။ သတၱ၀ါတုိ႔ကုိ မညွဥ္းဆဲပါႏွင္႔၊ မႏွိပ္စက္ပါႏွင္႔၊ကာယ အားၿဖင္႔၊ ႏွဳတ္အားၿဖင္႔၊စိတ္အားၿဖင္႔
မညွဥ္းဆဲပါႏွင္႔။
၆ ။ သတၱ၀ါအားလုံး မိမိႏွင္႔ ထိေတြ႔သိရွိသူ၊ မိမိႏွင္႔ ထိေတြ႔သိရွိၿခင္း မရွိသူ၊ မိမိအား ခ်စ္ခင္လုိလား
သူ၊ မိမိအား မုန္းတီးစက္ဆုပ္သူ၊ မိမိအားခ်စ္လည္းမခ်စ္၊ မုန္းလည္းမမုန္း အလယ္အလတ္
သေဘာရွိသူ အားလုံးအေပၚ သန္႔ရွင္းၾကည္လင္ေသာ မိမိႏွင္႕ထပ္တူၿဖစ္ေသာ ေမတၱာထားရွိပါ။
၇ ။ လိမ္ညာ မုသားစကားေၿပာၿခင္းမွ ေရွာင္ၾကည္ပါ။
၈ ။ မည္႔သည္႔စိတ္ၿဖင္႔ ၿဖစ္ေစ၊ ေကာင္းေစလုိ၍ပဲ ၿဖစ္ၿဖစ္၊ ဆုိးေစလုိ႔၍ပဲၿဖစ္ၿဖစ္၊ ဖရုသ၀ါစာတည္း
ဟူေသာ ဆဲဆုိၿခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
၉ ။ ခ်စ္သူႏွစ္ေယာက္ကြဲသြားေအာင္ ကုန္းတုိက္ေသာ၊ ရန္တုိက္ေပးေသာ ပိသုဏ၀ါစာ စကားကုိ
ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
၁၀။ ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင္႔ လူဖ်င္းလူေပါ႔တုိ႔ နားေထာင္၍ ေကာင္းရုံသာ ၿဖစ္ေသာ
( အနက္အဓိပၸာယ္မရွိ ၊ အက်ဳိးမရွိေသာ) အပ်က္အေခ်ာ္ ေပ်ာ္ရုံသာၿဖစ္ေသာ သမၨပၸလာပ
စကားကုိ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။ ဟုိစပ္စပ္ ဒီစပ္စပ္ ပါ၀င္ကာ အာလာပ သလႅာပ ဗရုတ္သုတ္ခ
မဟုတ္က ဟုတ္ကစကားမ်ား မေၿပာပါႏွင္႔။
၁၁။ ဆုိေရးရွိက ဆုိသည္႔စကားကုိ နားခံသာေအာင္၊ သေဘာေပါက္လြယ္ေအာင္ သာယာေပ်ာင္း
ညင္းစြာ ေၿပာဆုိပါ၊ လူပုံအလယ္တြင္ အရွက္ကြဲေစၿခင္း၊ ေဒါသတၾကီး ၿပဳမူ ေၿပာဆုိၿခင္းတုိ႔မွ
ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
၁၂ ။ ငါးပါးသီလကုိ ၿမဲၿမံစြာ က်င္႔ၾကံအားထုတ္ပါ။
၁၃ ။ သရဏဂုံသုံးပါးကုိ တည္ၿပီးလွ်င္ ဗုဒၶါႏုႆတိ ဘာ၀နာ၊ ေမတၱာဘာ၀နာကုိပြားပါ။
၀ိပႆနာလမ္းသို႔ တက္လွမ္း ႏူိင္ပါေစ။
၁၄ ။ သူေတာ္ေကာင္းတုိ႕ကုိ ဆည္းကပ္ပါ။
၁၅ ။ သူေတာ္ေကာင္း တရားတုိ႔ကုိ ၾကားနာမွဳမ်ားပါ။
၁၆ ။ အစဥ္ ၾကည္လင္ေသာ ေကာင္းေသာ စိတ္ကုိၿမွဳပ္ႏွံထားပါ။
၁၇ ။ ေလာကုတၱရာတရားေတာ္တြင္ စိတ္ကုိ ၿမွဳပ္ႏွံထားပါ။
၁၈ ။ * ခႏီ ၱစ သည္းခံၿခင္းတရားကုိ မေမ႔မေလ်ာ႔ေလႏွင္႔။
* ရန္ကုိရန္ခ်င္း မတုံႏွင္းႏွင္႔ ။
* ေမတၱာၿဖင္႔သာ ရန္ကုိ ေအာင္ႏူိင္ရာ၏ ။
၁၉ ။ ကာယ၊ ၀စီ၊ မေနာအားၿဖင္႔ ၿပဳမွဳလွဳပ္ရွား ေၿပာဆုိမွဳ၊ ၾကံစည္ေတြးေတာမွဳ မွန္သမွ်သည္
သင္႔မသင္႔ ေလ်ာ္မေလ်ာ္၊ အခ်ိန္အခါ ဟုတ္ မဟုတ္၊ ေၿပာလွ်င္ဘာၿဖစ္မလဲ၊ မေၿပာလွ်င္
ဘာၿဖစ္မလဲ၊ ဆင္ၿခင္ၿပီးမွ ေၿပာသင္႔၏၊ လုပ္သင္႔၏ ၊ စဥ္းစားသင္႔၏။ အက်ဳိးအၿပစ္ ေ၀ဖန္
ၿပီးမွ လုပ္သင္႔၏ ။ စိတ္ေနာက္ကုိပါ၊ အခၽြန္းမရွိ၊ ပညာမရွိ မၿပဳမူသင္႔။
၂၀ ။ ဇေကာဓေမၼာ ဟူသည္႔အတုိင္း မိမိစိတ္ကုိ ေစာင္႔ထိန္းမွသာ တရားလည္းရ၊ လူေကာင္း
သူေကာင္းလည္းၿဖစ္၊ ယခုဘ၀တြင္ေရာ၊ သံသရာတြင္ပါ ခ်မ္းသာသုခ ရႏူိင္သည္။
နိဗၺာန္ ေရာက္ေၾကာင္း၊ မဂ္တရား၊ ဖုိလ္တရားကုိ က်င္႔ၾကံ အားထုတ္ႏူိင္ပါေစ။
၂၁ ။ စိတ္ကုိ ေမတၱာၿဖင္႔ ထုံမြမ္းပါေလ။
၂၂ ။ မိမိစိတ္ကုိ အစဥ္ သတိၿဖင္႔ ကပ္ထားပါေလ မလြတ္လုိက္ပါႏွင္႔။ စိတ္ဟူသည္ ၿဖန္႔က်က္တက္
ေသာ သေဘာရွိ၏။
ပညာရွိတုိ႔၏ အက်င္႔ (၃)ပါး
၁ ။ သုစိႏၱ တစိႏိၱ
ေကာင္းေသာအၾကံအစည္ကုိ ၾကံစည္ၿခင္း ။
၂ ။ သုဘာသိတဘာသီ
ေကာင္းေသာစကားကုိသာ ေၿပာၿခင္း ။
၃ ။ သုကတ ကမၼကာရီ
အၿပစ္မရွိ ေကာင္းေသာအလုပ္ကုိသာ ၿပဳလုုပ္ေလ႔ရွိၿခင္း ။
မင္းကြန္းေဇတ၀န္ဆရာေတာ္ၾကီး၏ ဆုံးမစကား
အေဟာင္းကုိ မၿပန္လင္႔
အသစ္ကုိ မၾကံလင္႔
ၿဖစ္ေအာင္ မၿပဳလင္႔
ပ်က္ေအာင္ မၿပဳလင္႔
ၿဖစ္တုိင္း ပ်က္တုိင္းၿမင္ေအာင္ရွူ
ၿဖစ္ေအာင္ၿပဳက ေလာဘ
ပ်က္ေအာင္ၿပဳက ေဒါသ
ၿဖစ္တုိင္း ပ်က္တုိင္း မသိက ေမာဟ ဟုဆုံးမခဲ႔၏ ။
ဆီမီးကုိရွာ
အခါခပ္သိမ္း ကိေလသာမီး ေတာက္ေလာင္ေနသူမ်ား
ၿဖစ္လ်က္ အဘယ္ေၾကာင္႔ ေပ်ာ္ၿမဴးရယ္ရြႊင္ၿခင္း ၿဖစ္ဘိ
သနည္း ။ အဘယ္႔ေၾကာင္႔ ႏွစ္လုိ၀မ္းသာၿခင္း ၿဖစ္ဘိ
သနည္း ။
အ၀ိဇၨာအမုိက္ေမွာင္ၾကီးၿဖင္႔ ပိတ္ဆီးေနသူမ်ား ၿဖစ္ပါလ်က္
အဘယ္ေၾကာင္႔ ပညာတည္းဟူေသာ ဆီမီးကုိ မရွာဘဲ
ေနၾကကုန္သနည္း ။
(ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ)


